De benzineprijs knalt door de €2,50. Meer dan de helft gaat naar de overheid. Die overheid weigert in te grijpen, verdient aan elke cent stijging, en plant ondertussen de volgende belastingverhoging. Een analyse van het systeem achter de pomp — en waarom de gewone Nederlander de rekening betaalt van oorlogen die hij niet wilde en beleid waar hij niet om heeft gevraagd.
De oorlog die je niet wilde — maar wel betaalt
Laten we beginnen bij het begin. Niet bij de pomp. Bij de oorlog.
Op 1 maart 2026 begonnen de Verenigde Staten en Israël een militaire operatie tegen Iran. Iran reageerde door de Straat van Hormuz te blokkeren — de smalle zee-engte waar dagelijks 20 procent van de wereldwijde olie-export doorheen vaart. Het scheepvaartverkeer viel vrijwel stil: van 153 schepen per dag naar 13. Een daling van 91,5 procent. De olieprijs schoot omhoog — van zo’n 60 dollar per vat in december naar boven de 100 dollar.
En jij betaalt.
Vrije Opinie is libertarisch. Wij zijn tegen oorlog. Wij zijn tegen militaire interventies in landen die ons niet bedreigen. En wij stellen de vraag die in de Haagse wandelgangen niet wordt gesteld: waarom?
Waarom steunt het Westen deze aanval op Iran? Wat is het doel? Wie heeft hierom gevraagd? Wij in ieder geval niet. De Nederlandse burger niet. De Europese burger niet. Maar wij betalen wel de rekening.
Benjamin Netanyahu waarschuwt al sinds 1995 voor het Iraanse nucleaire programma. Letterlijk. In 1995 zei hij dat Iran “drie tot vijf jaar” verwijderd was van een kernwapen. In 2002 zei hij het opnieuw. In 2012 stond hij bij de VN met een tekening van een bom en een rode streep. In 2015. In 2018. In 2024. Elke keer hetzelfde verhaal. Elke keer dezelfde dreiging. Drie decennia lang “drie tot vijf jaar.”
Begrijp ons goed: Iran is geen lieverdje. Het regime in Teheran is een theocratie die mensenrechten met voeten treedt. Maar de vraag is niet of Iran een fijn land is. De vraag is of een militaire aanval — met alle consequenties voor de wereldeconomie, voor de olieprijs, voor jouw portemonnee — de oplossing is. Of dat er andere belangen spelen. Geopolitieke belangen. Energiebelangen. Wapenindustrie-belangen. Belangen die niets te maken hebben met de veiligheid van jou en mij.
De oorlog in Iran is geen Nederlandse oorlog. Maar de rekening is wel Nederlands. 2,50 euro per liter. En stijgend.
Twee vijftig — wat het betekent aan je keukentafel
Vandaag, 17 maart 2026, kost een liter benzine meer dan 2,50 euro. Diesel staat op 2,48 — het record uit 2022 is gebroken. Even vertalen naar de keukentafel.
Een gemiddelde auto, tank van 50 liter: 125 euro om vol te gooien. Rij je 15.000 kilometer per jaar — het Nederlands gemiddelde — dan ben je bij een verbruik van 1 op 15 ruim 2.500 euro per jaar kwijt aan brandstof. Dat is meer dan 200 euro per maand. Gezin met twee auto’s: 400 euro. Per maand. Alleen aan brandstof.
Maar het is erger dan die 400 euro.
Want je werkgever vergoedt je reiskosten met een onbelaste vergoeding van 23 cent per kilometer. Die 23 cent is in 2024 verhoogd — van 21 cent. Die 21 cent was in 2023 verhoogd — van 19 cent. Het stijgt. Een paar cent per keer. Maar de werkelijkheid stijgt harder.
Bij een benzineprijs van 2,50 euro en een verbruik van 1 op 15 kost een kilometer je alleen al 16,7 cent aan brandstof. Tel daar verzekering, afschrijving, onderhoud en wegenbelasting bij op en je zit ruim boven de 30 cent per kilometer. Je werkgever vergoedt 23 cent. Onbelast. Tot een maximum.
Dat gat — die 7 tot 10 cent per kilometer — betaal jij. Uit je eigen nettoloon. Elke dag. Heen en terug. En hoe verder je van je werk woont, hoe meer je bijlegt. In een land dat een woningcrisis heeft en waar mensen steeds verder van hun werk moeten wonen omdat ze dichterbij niets kunnen betalen.
De reiskostenvergoeding is in geen verhouding meer tot de werkelijkheid. De overheid weet dit. De werkgevers weten dit. En niemand doet er iets aan.
Hoe je 2,50 betaalt — de ontleding van een liter benzine
Laten we even een liter benzine opensnijden. Want als je begrijpt waar je geld naartoe gaat, begrijp je het probleem.
Bij een pompprijs van 2,50 euro betaal je: 84,5 cent accijns — een vast bedrag per liter, ongeacht de olieprijs. Daarbovenop: 21 procent BTW over de totale prijs — inclusief de accijns. Je betaalt dus belasting over belasting. Bij 2,50 euro is het BTW-deel ruim 43 cent.
Samen: circa 1,27 euro aan belasting per liter. Meer dan de helft van wat je betaalt gaat naar de overheid.
De rest — zo’n 1,23 euro — gaat naar de oliemaatschappij: inkoop van ruwe olie, raffinering, transport, biobrandstofbijmenging, marge voor de maatschappij en de pomphouder.
En hier zit de perversiteit die niemand benoemt. De accijns is vast: de overheid verdient hetzelfde per liter, of benzine nu 1,50 kost of 2,50. Maar de BTW is een percentage. Een percentage van een hogere prijs is een hoger bedrag. Als de benzineprijs stijgt van 2,00 naar 2,50, dan stijgt het BTW-deel van 34,7 cent naar 43,4 cent. De overheid verdient bijna 9 cent per liter méér. Zonder iets te doen. Puur omdat de prijs stijgt.
Vermenigvuldig dat met de circa 13 miljard liter brandstof die Nederland jaarlijks verbruikt, en je snapt waarom Den Haag niet zo hard roept om lagere benzineprijzen als je zou verwachten. Elke cent stijging is gratis geld voor de schatkist.
Nederland: de kampioen belasting heffen op je tank
Nederland heft de hoogste accijns op benzine van alle 27 EU-landen. 84,5 cent per liter. Op ruime afstand gevolgd door Italië (72,8 cent), Frankrijk (68,3 cent) en Duitsland (65,4 cent). België zit op 60 cent. Luxemburg op 47,2 cent. Bulgarije op 36,3 cent.
Het verschil met België is inmiddels meer dan 50 cent per liter aan de pomp. Bij een volle tank van 50 liter bespaar je in België 25 euro. Per tankbeurt. Wie twee keer per maand tankt, bespaart 600 euro per jaar door over de grens te rijden. In de Belgische gemeente Lommel klagen ze al over Nederlandse tanktoeristen met jerrycans.
Maar het verschil is geen natuurverschijnsel. De oliemaatschappij levert benzine voor dezelfde basisprijs aan België en Nederland. Het verschil zit volledig in de belasting. Het is een politieke keuze. De Nederlandse overheid kiest ervoor om haar automobilisten zwaarder te belasten dan welk ander EU-land ook.
En er is nog iets bijzonders. Nederland is het enige EU-land dat de brandstofaccijns jaarlijks automatisch indexeert aan de inflatie. Stijgt de inflatie met 3 procent? Dan stijgt de accijns met 3 procent. Automatisch. Zonder Kamerdebat. Zonder stemming. Elk jaar een beetje meer. Geen enkel ander Europees land doet dit. Wij wel. Sinds 2014. En de ANWB lobbyt al jaren om dit af te schaffen. Het gebeurt niet.
De raket en de veer — waarom prijzen stijgen maar niet dalen
Er is een term in de economie: “rockets and feathers.” Prijzen stijgen als een raket en dalen als een veer. Het is geen complottheorie. Het is een gedocumenteerd fenomeen dat elke econoom kent.
De olieprijs stijgt? Binnen 48 uur zie je het aan de pomp. De olieprijs daalt? Dan duurt het weken. Soms maanden. Soms komt de prijs helemaal niet meer terug op het oude niveau. De oliemaatschappij rekent de stijging onmiddellijk door. Maar de daling? Eerst de dure voorraad wegwerken. Dan langzaam aanpassen. En ondertussen verdienen ze aan het verschil.
Na de oliecrisis van 2022 duurde het maanden voordat de pompprijs weer zakte, terwijl de olieprijs al in de zomer begon te dalen. Gisteren schreef Autoblog: “Zelfs als de oorlog in Iran stopt, daalt de benzineprijs niet meer.” De oliemaatschappijen hebben geen enkele prikkel om de prijs snel te verlagen. De consument betaalt toch wel. Want er is geen alternatief.
En dit is het patroon dat we na elke crisis zien. De prijs schiet omhoog. De crisis eindigt. De prijs daalt een beetje. Maar nooit terug naar waar het was. Het “nieuwe normaal” is altijd hoger dan het vorige. Precies zoals na corona: de prijzen van alles — boodschappen, horeca, energie — zijn gestegen en nooit teruggekomen. De overheid noemt het “inflatiecorrectie.” De burger noemt het “armer worden.”
Het domino-effect — waarom je het ook voelt bij de kassa
Stijgende brandstofprijzen zijn niet alleen een probleem aan de pomp. Ze zijn een probleem bij de Albert Heijn. Bij de bouwmarkt. Bij de bloemist. Bij elke winkel en elk bedrijf dat afhankelijk is van transport.
Alles wat in de schappen ligt, is er met een vrachtwagen naartoe gebracht. Een transportbedrijf met tien vrachtwagens die elk 100.000 kilometer per jaar rijden bij een verbruik van 1 op 3, tankt jaarlijks meer dan 333.000 liter diesel. Bij een prijsstijging van 30 cent per liter is dat 100.000 euro aan extra kosten. Per jaar. Die kosten worden doorberekend. Aan de supermarkt. Aan de bouwmarkt. Aan jou.
De bakker op de hoek die elke ochtend met zijn bestelbus naar de groothandel rijdt. De thuiszorgorganisatie met honderd medewerkers die dagelijks op pad gaan. De agrarisch ondernemer die afhankelijk is van diesel voor zijn machines. De bloemist die naar de veiling rijdt. De loodgieter die van klus naar klus rijdt. De pakketbezorger die tweehonderd stops per dag doet.
Dit zijn geen multinationals die het opvangen in hun marges. Dit zijn mkb’ers en zzp’ers die worden uitgeknepen. En die de extra kosten doorberekenen aan hun klanten — want anders gaan ze failliet. Dus betaal jij het niet alleen aan de pomp. Je betaalt het ook bij de kassa. Bij de broodjes. Bij het pakketje. Bij de loodgieter. Bij alles.
Brandstof is de smeerolie van de economie. Als die duurder wordt, wordt alles duurder. En de overheid verdient twee keer: aan de pomp via accijns en BTW, en aan de kassa via BTW op alle producten die door die duurdere brandstof in prijs zijn gestegen.
De accijnskorting — het snoepje dat straks wordt afgepakt
In april 2022 voerde de overheid een tijdelijke accijnsverlaging in. Ongeveer 21 cent per liter benzine. Die “tijdelijke” maatregel is inmiddels vier keer verlengd — tot 31 december 2026. In november 2025 besloot de Tweede Kamer de korting iets te verlagen: 5 cent per liter minder korting. Kost van de korting voor de schatkist: circa 1,6 miljard euro per jaar.
Maar wat gebeurt er op 1 januari 2027? Als de korting volledig vervalt: +20 cent per liter. Van de ene op de andere dag.
En daar stopt het niet.
ETS2 — de EU-belasting waar je niet om hebt gevraagd en niet over hebt gestemd
In 2028 komt de ETS2-heffing. Het Emissions Trading System 2. Een Europees systeem dat brandstofleveranciers verplicht om CO₂-rechten te kopen voor de uitstoot die hoort bij benzine, diesel en gas. De kosten worden doorberekend aan de pomp. Geschatte impact: 13 tot 17 cent per liter. Stijgend in de jaren daarna, want dat is het hele idee — fossiel moet elk jaar duurder worden.
Laten we even stilstaan bij hoe dit tot stand is gekomen. Want dit is geen Kamerdebat geweest waar je volksvertegenwoordigers over hebben gestemd en waar het publiek bij mocht meeluisteren.
ETS2 is onderdeel van het “Fit for 55”-pakket van de Europese Commissie. Dat pakket is ontwikkeld onder de Europese Green Deal — het levenswerk van Frans Timmermans als vicevoorzitter van de Europese Commissie. Dezelfde Timmermans die als PvdA-minister onder Rutte II naar Brussel vertrok. Die daar, zonder dat een Nederlandse kiezer hem daarvoor had gekozen, het meest ambitieuze klimaatpakket in de Europese geschiedenis door het EU-parlement loodste.
Heeft de Nederlandse kiezer voor de Green Deal gestemd? Nee. Heeft de Nederlandse kiezer voor ETS2 gestemd? Nee. Heeft de Tweede Kamer er een serieus debat over gevoerd voordat het in Brussel werd aangenomen? Nauwelijks. Het is in commissieverband besproken, er zijn wat moties ingediend, en vervolgens is het Europees doorgevoerd. Top-down. Van Brussel naar Den Haag naar de pomp.
En wie profiteren ervan? De burger niet — die betaalt meer aan de pomp. Het klimaat? Misschien. Op termijn. Als iedereen meedoet. Maar de grote uitstoters — de industrie, de luchtvaart, de scheepvaart — zijn grotendeels uitgezonderd of krijgen compensatieregelingen. Het is de automobilist die betaalt. De particulier. De mkb’er met zijn bestelbus. De thuiszorgmedewerker in haar tweedehands Peugeot.
Ondertussen verdienen de handelaren in CO₂-rechten. De consultants die bedrijven “helpen” met de transitie. De NGO’s die de Green Deal mede hebben vormgegeven en nu subsidie ontvangen om de uitvoering te monitoren. Een hele industrie is ontstaan rond klimaatbeleid. En die industrie heeft er belang bij dat het beleid blijft bestaan. En groeit. En strenger wordt. En duurder.
Wij zijn niet tegen klimaatbeleid. Wij zijn tegen klimaatbeleid dat van bovenaf wordt opgelegd door niet-gekozen instituties, dat de burger de rekening laat betalen terwijl de grote vervuilers worden ontzien, en dat een hele consultancy-industrie in stand houdt die verdient aan het probleem dat ze beweert op te lossen.
De rekensom die niemand maakt
Stel: de benzineprijs in januari 2028 staat op het huidige niveau van 2,50 euro. Plus 20 cent accijnsverhoging door het vervallen van de korting. Plus 15 cent ETS2. Dat is 2,85 euro per liter. En dan rekenen we nog geen verdere olieprijsstijging mee. En geen inflatiecorrectie op de accijns.
Drie euro per liter is geen doemscenario. Het is een rekensom. En het staat in de planning. Niet als mogelijkheid — als beleid.
Bij drie euro per liter kost een volle tank 150 euro. Een gezin met twee auto’s betaalt dan 500 euro per maand aan brandstof. Dat is meer dan veel mensen aan hypotheek betalen. En het is een kostenpost waar je niet aan kunt ontsnappen — tenzij je een elektrische auto koopt.
En dat is precies het punt.
De stille push naar elektrisch — of: hoe je 9 miljoen automobilisten dwingt zonder het zo te noemen
De Nederlandse overheid heeft zich gecommitteerd aan het Klimaatakkoord van Parijs. Aan de Green Deal. Aan de energietransitie. Aan elektrisch rijden. Het doel: in 2035 geen nieuwe auto’s met verbrandingsmotor meer verkopen in de EU.
Maar hoe krijg je 9 miljoen automobilisten in een elektrische auto? Je kunt ze subsidie geven. Je kunt ze informeren. Of je kunt fossiel zo duur maken dat elektrisch de enige betaalbare optie wordt.
Dat laatste is wat er gebeurt. De accijnsverhoging is geen ongeluk. De ETS2 is geen ongeluk. De inflatiecorrectie is geen ongeluk. Het is een systeem van stijgende kosten dat fossiel rijden elk jaar onaantrekkelijker maakt. Niet door elektrisch goedkoper te maken — maar door fossiel duurder te maken.
En hier zit het cynisme.
Een gemiddelde nieuwe elektrische auto kost in Nederland rond de 35.000 euro. De goedkoopste modellen zitten rond de 25.000. Een tweedehands elektrische auto met fatsoenlijke actieradius is nauwelijks te vinden onder de 18.000. Vergelijk dat met een tweedehands benzineauto voor 5.000 tot 8.000 euro — het voertuig waar het overgrote deel van Nederland in rijdt.
De laadinfrastructuur? In de Randstad redelijk. In Drenthe, Zeeland, Limburg, de Achterhoek? Probeer maar eens een laadpaal te vinden op loopafstand van je huis als je in een rijtjeshuis woont zonder eigen oprit. En het stroomnet? Netbeheerders hebben in grote delen van het land wachtlijsten voor nieuwe aansluitingen. Het net zit vol.
De overheid zegt: stap over op elektrisch. Maar elektrisch is onbetaalbaar voor de meerderheid. De laadinfra is ontoereikend buiten de Randstad. Het stroomnet kan het niet aan. En ondertussen stijgt de benzineprijs.
Dat is geen transitiebeleid. Dat is een belasting op mensen die geen alternatief hebben. Het is een boete op arm zijn. Je kunt je geen elektrische auto veroorloven, dus betaal je 2,50 per liter. En straks 3 euro. En als je dat niet meer kunt betalen? Dan kom je niet meer op je werk. En als je niet meer op je werk komt? Dan heb je een heel ander probleem.
Wordt het ooit weer goedkoper? Nee.
Dit is het deel dat niemand hardop zegt. Dus doen wij het.
De brandstofprijzen gaan niet meer structureel omlaag. Niet naar het niveau van vóór 2022. Niet naar het niveau van vóór Hormuz. Misschien tijdelijk, als de oorlog stopt en de zeestraat opengaat. Maar structureel? Nee.
De “rockets and feathers”: zelfs als de olieprijs daalt, volgt de pompprijs langzaam en gedeeltelijk. De marge verschuift bij elke crisis omhoog en krimpt nooit helemaal terug.
De belastinglagen: de accijns gaat niet omlaag. De BTW gaat niet omlaag. De ETS2 komt erbij. De inflatiecorrectie gaat door. Elke nieuwe laag wordt normaal. En normaal wordt nooit teruggedraaid.
En het komt de overheid niet slecht uit. Dure brandstof levert geld op voor de schatkist én duwt burgers richting elektrisch. Twee vliegen in één klap.
Wat de overheid morgen zou kunnen doen — maar niet doet
De accijns tijdelijk bevriezen of verlagen. Zoals in 2022. De reden dat het niet gebeurt: 1,6 miljard euro aan gemiste inkomsten. De schatkist gaat voor.
De BTW op brandstof verlagen naar het lage tarief van 9 procent. Scheelt bij de huidige prijs bijna 25 cent per liter. Technisch mogelijk. Politiek onwenselijk.
De inflatiecorrectie op accijns afschaffen. Nederland is het enige EU-land dat dit doet. De ANWB lobbyt er al jaren voor.
De reiskostenvergoeding substantieel verhogen. Van 23 cent naar minstens 30 cent per kilometer — een bedrag dat in de buurt komt van de werkelijke kosten. Desnoods fiscaal gecompenseerd.
Een noodcompensatie voor transportbedrijven, MKB en ZZP’ers. Gericht. Tijdelijk. Zoals bij de energiecrisis in 2022.
In Brussel lobbyen tegen ETS2 of voor uitstel. Zoals meerdere Oost-Europese landen al doen. Maar Nederland? Nederland is braaf. Nederland voert uit. Nederland pleit niet voor haar eigen burgers in Brussel — Nederland pleit voor haar carrièrepolitici in Brussel.
Niets van dit alles gebeurt. De overheid kijkt toe. Telt de BTW-opbrengsten. En plant de volgende verhoging.
Als de overheid meer verdient naarmate de brandstof duurder wordt — welke prikkel heeft zij dan om de prijs te laten dalen?
De keerzijde — want die is er
Je kunt zeggen: de overheid moet accijns heffen voor wegen, zorg en onderwijs. Dat klopt. Brandstofaccijnzen zijn een belangrijke inkomstenbron.
Je kunt zeggen: de energietransitie is noodzakelijk en duurdere fossiele brandstoffen helpen daarbij. Dat klopt ook. Het klimaat verandert. We moeten af van fossiel. Daar zijn wij het mee eens.
Je kunt zeggen: de oorlog in Iran is niet de schuld van de Nederlandse overheid. Dat klopt. Den Haag heeft de Straat van Hormuz niet geblokkeerd.
Maar.
Het klopt niet dat je belasting heft over belasting. Het klopt niet dat je de hoogste accijns van heel Europa heft en daar niets extra’s voor teruggeeft. Het klopt niet dat je de pompprijs gebruikt als stille transitieprikkel terwijl je de transitie zelf niet betaalbaar maakt. Het klopt niet dat je een reiskostenvergoeding van 23 cent per kilometer hanteert terwijl de werkelijke kosten boven de 30 cent liggen. Het klopt niet dat een Eurocommissaris die nooit voor zijn klimaatbeleid is gekozen door de Nederlandse kiezer, een heffing doordrukt die jou straks 15 cent per liter extra kost. En het klopt niet dat de overheid bij elke crisis toekijkt, de BTW-bonus int, en zegt: “de markt bepaalt de prijs.”
De markt bepaalt een deel van de prijs. De overheid bepaalt de rest. En die rest is in Nederland groter dan waar dan ook in Europa.
Ons standpunt — want dit is een opinieplatform
Vrije Opinie pleit voor het volgende.
Stop met belasting heffen over belasting. BTW over accijns is onethisch. Schrap het. Nu.
Verlaag de accijns naar het Europese gemiddelde. Er is geen enkele reden waarom de Nederlandse automobilist 25 cent per liter meer betaalt dan de Belg en 20 cent meer dan de Duitser. Geen enkele. Behalve graaizucht.
Verhoog de reiskostenvergoeding naar een realistisch niveau. 23 cent per kilometer is een lachertje bij een pompprijs van 2,50. Maak er 35 cent van. Compenseer werkgevers fiscaal.
Blokkeer ETS2 of eis compensatie. Als Europa een extra heffing wil op brandstof, dan moet Europa ook compensatie bieden voor landen die al de hoogste accijns hebben. Nederland betaalt al meer dan genoeg.
En bovenal: stop met de burger straffen voor beleid dat de burger niet heeft gekozen. De Green Deal is niet door de Nederlandse kiezer goedgekeurd. De oorlog in Iran is niet door de Nederlandse kiezer gewild. De blokkade van Hormuz is niet door de Nederlandse kiezer veroorzaakt. Maar de Nederlandse burger betaalt voor alles. Aan de pomp. Bij de kassa. In zijn reiskostenvergoeding. En straks in de ETS2-heffing.
De overheid werkt niet voor jou. De overheid verdient aan jou. En bij elke crisis verdient ze een beetje meer.
Twee vijftig per liter. De helft is voor hen. En het wordt alleen maar meer.
Dit is een opiniestuk. Het bevat de persoonlijke visie van de auteur, geschreven vanuit een libertarisch perspectief: de overtuiging dat de overheid te groot, te machtig en te bemoeizuchtig is geworden, en dat individuele vrijheid en persoonlijke verantwoordelijkheid het fundament vormen van een gezonde samenleving. Feiten en cijfers zijn gebaseerd op openbare bronnen. Bent u het oneens? Goed. Schrijf uw reactie. Daar is dit platform voor.
Reageer met Respect — Alleen beschaafde reacties worden geplaatst. Bedreigingen, scheldpartijen en haatzaaiende opmerkingen worden verwijderd.
Bronnen: UnitedConsumers (dagelijkse pompprijzen, maart 2026) · TPO, 17 maart 2026 · NOS, 1 maart 2026 (blokkade Straat van Hormuz) · WNL, 3 maart 2026 · EenVandaag, maart 2026 · Autoblog, 16 maart 2026 · ANWB Kampioen, december 2025 (accijns 2026 en ETS2) · Hart van Nederland, 13 januari 2026 · Brandstof-zoeker.nl (prijsopbouw) · AutoRAI, januari 2026 (accijns en BTW) · ACEA (Europese accijnsvergelijking) · JFK, maart 2026 (Nederland hoogste accijns EU) · Autobahn.eu, maart 2026 · BNNVARA Kassa, maart 2026 · CBS (pompprijzen motorbrandstoffen) · Evofenedex, maart 2026 (Hormuz en supply chain) · Newsbit, maart 2026 (oliecrisis verdieping) · Europese Commissie (Fit for 55 / ETS2) · Rijksoverheidsanalyse brandstofaccijns en pompprijzen
Alleen beschaafde reacties worden geplaatst. Bedreigingen, scheldpartijen en haatzaaiende opmerkingen worden verwijderd.